Podjęcie psychoterapii to poważna decyzja. Często towarzyszą jej bardzo duże emocje. Oznacza konieczność zmierzenia się z lękami dotyczącymi spotkania z drugą osobą i podzielenia się z nią swoimi problemami. Rozpoczęcie psychoterapii poprzedzają spotkania konsultacyjne.

Z tego artykułu dowiesz się… na czym polega konsultacja psychoterapeutyczna oraz czy jedno spotkanie może okazać się wystarczające?

Na czym polega konsultacja psychoterapeutyczna?

Konsultacja psychoterapeutyczna to pierwsze kilka spotkań poprzedzających każdy rodzaj pracy psychoterapeutycznej (faza diagnostyczna terapii).

Służą bliższemu przyjrzeniu się aktualnemu życiu pacjenta. Ich celem jest rozpoznanie trudności, z jakimi zgłasza się pacjent i zaproponowanie najkorzystniejszej formy pomocy.

Faza diagnostyczna to cztery spotkania konsultacyjne w ramach, których terapeuta nawiązuje podstawowy kontakt i zbiera informacje dotyczące kontekstu zgłoszenia się po pomoc (przebieg linii życiowej pacjenta, dotychczasowe relacje, obecna sytuacja).

Na tej podstawie wstępnie identyfikuje się źródła problemów, bada motywację pacjenta do zmiany oraz wspólnie przygotowuje się do podjęcia decyzji o rozpoczęciu terapii.

Ta faza przygotowań do terapii pozwala pacjentowi na zorientowanie się jakimi metodami pracuje psychoterapeuta i czy odpowiadają one jego potrzebom.

Po zakończeniu etapu konsultacji i za zgodą osoby zainteresowanej rozpoczyna się psychoterapia.

Konsultacje – dla kogo?

Na konsultację może przyjść każdy kto:

  • chciałby podjąć psychoterapię,
  • myśli o podjęciu psychoterapii, ale ma wiele wątpliwości i pytań z tym związanych,
  • zmaga się z różnymi trudnościami i chciałby o nich porozmawiać z osobą, która obiektywnie je wysłucha i odniesie się do nich.

Dla każdego pacjenta pierwsze spotkanie wiąże się z dużym stresem. Wymaga odwagi do zmierzenia się z dotychczasowym obrazem siebie i sposobem swojego funkcjonowania oraz do wewnętrznej ich zmiany.

Proces ten przede wszystkim otwiera zdolność do zaufania drugiej osobie. Pacjent powierza swoje zdrowie psychiczne w ręce terapeuty, wierząc że mu pomoże. Terapeuta oprócz formalnych kompetencji określanych przez szkołę psychoterapii w której się szkolił, jest wyposażony również w kompetencje emocjonalne. To cechy kluczowe do prowadzenia skutecznego procesu terapeutycznego.

W toku trwania procesu obraz terapeuty ulega zmianie, a efekty pracy bywają trudne do skonkretyzowania. Czasem zaskakują pacjentów. Jednak istotnym bywa fakt, że pewien rodzaj rozczarowania psychoterapią lub osobą psychoterapeuty jest naturalnym etapem dobrze prowadzonego procesu terapeutycznego.

Czy jedna konsultacja może pomóc?

Duża część pacjentów stwierdza po jednorazowej konsultacji, że ich poziom subiektywnie odczuwanego stresu znacznie się zmniejszył, a ich problemy z którymi się zgłosili znacznie straciły na swojej wartości. Często bywa, że to pozorny efekt.

Mechanizmem, który jest za to odpowiedzialny może być mentalizacja – a więc rosnąca zdolność rozumienia stanów umysłowych swoich i innych ludzi (uruchamiana w czasie dialogu konsultacyjnego). Podczas rozmowy z terapeutą reakcje pacjenta mogą oscylować pomiędzy otwartością, wstydem, a chęcią pominięcia bardziej problematycznych kwestii.

Wszystkie te reakcje, już na początku, mogą świadczyć o określonym stosunku emocjonalnym pacjenta do terapeuty i powinny być omawiane. Drugim mechanizmem odpowiedzialnym za rezygnację pacjentów z kolejnych sesji konsultacyjnych jest zjawisko oporu.

Z. Freud opisywał opór jako wszystko to w pacjencie, co sprzeciwiało się podejmowanym wysiłkom terapeuty w celu wywarcia wpływu na pacjenta. Opór jest nieświadomy, dlatego często pacjent w początkowej fazie nie ma z nim kontaktu (jest uruchamiany niezależnie od woli pacjenta).

Chociaż świadomie i racjonalnie pacjent wyraża chęć do uczestniczenia w psychoterapii z powodu wpływu uciążliwych objawów i trudności, to jednak jest do nich silnie przywiązany. W efekcie rezygnuje z kontynuacji pierwszych spotkań z terapeutą, gdyż towarzyszące mu objawy i trudności są czymś znanym. Natomiast psychoterapia może wzbudzać lęk – bo oferuje często coś, czego nie można zobaczyć (nowe życie).

A może warto wytrwać do końca!

W jakim jeszcze celu warto skorzystać z konsultacji? Przede wszystkim po to, aby zobaczyć w jaki sposób pracuje terapeuta oraz poznać jego osobowość.

Badania potwierdzają, że skuteczność terapii związana jest z relacją jaka tworzy się między terapeutą a osobą biorącą udział w spotkaniach oraz z samą osobowością psychoterapeuty. W czasie konsultacji warto również dopytać terapeutę o jego kompetencje, doświadczenie oraz metody pracy terapeutycznej.

Do procesu konsultacji terapeutycznych należy zaliczyć również ustalenie kontraktu terapeutycznego.

W czasie spotkań konsultacyjnych następuje wyłonienie celu terapii, pacjent zapoznaje się również z kontraktem terapeutycznym. To zbiór zasad, ramy terapii, na które umawia się pacjent z terapeutą. Określają konkretne warunki przyszłej współpracy oraz przyjęty sposób leczenia.

Bibliografia:
  • Clarkin John F, F. P. (2013). Psychoterapia psychodynamiczna zaburzeń osobowości. Podręcznik kliniczny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Gabbard G. (2011). Długoterminowa Psychoterapia Psychodynamiczna. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • McWilliams N. (2011). Psychoterapia psychoanalityczna. Podręcznik praktyka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Summers Richard F, B. J. (2014). Terapia Psychodynamiczna. Praktyka oparta na dowodach. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nie zwlekaj, umów się na konsultacje już teraz!